Gümüşhane'de verdiğimiz kısa bir moladan sonra kalesi ile Karadeniz'in en güzel köşelerinden biri olan Bayburt'tayız..
Orta Çağ ve Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk zamanlarında büyük önem taşıyan kentin adı ve kuruluş tarihi hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Kentin adı Ksenophon'un Anabasis'inde Gymnias olarak geçmektedir ve ayrıca 'Bryer'in Pontos eserinde Paipertes olarak geçmektedir. Payper, Bayberd ve Paybert gibi Bizans kaynaklarında bulunur. 13. yüzyılın sonlarında bölgeyi geçen Marco Polo, kentin Paipurth adında bir kalesi olduğundan ve zengin gümüş madenlerinin varlığından bahseder.
Eldeki kaynaklara göre Bayburt şehrinin tarihi M.Ö. 3000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Şehir Azzi tarafından kurulmuştur. Bayburt, 770-665 yılları arasında Kimmerler ve İskitler tarafından saldırıya uğradı. Daha sonra bölgeye Haldiler hakim oldu ve daha sonra kısa bir süre Medler tarafından fethedildi ve Pers egemenliğine girdi. MÖ 2. yy'dan itibaren Pontus Krallığı'na bağlı olan Bayburt, MÖ 40 yılında Roma egemenliğine girmiştir. Urartular tarafından yaptırılan Bayburt Kalesi, Roma İmparatoru Justinianus döneminde onarılmıştır. MS 705 yılında Emeviler tarafından fethedilen Bayburt, 715 yılında Bizanslılar tarafından geri alındı. Bayburt, Türklerin Anadolu'da ilk kez fethedip yerleştiği bölgelerden biridir. Bayburt 1054 yılında Selçuklular tarafından fethedilmiştir. 1081 yılında şehir Mengücek oğullarının egemenliğine girmiştir. Daha sonra Danişmentler ve ardından Bizanslılar tarafından fethedilen Bayburt, Trabzon valisi Theodor Gabras egemenliğini ilan etti.
Şehir Moğol istilasıyla harap oldu. 14. yüzyılda Bayburt, Akkoyunlu devletinin kuruluşunun başlangıç noktası olmuştur. Akkoyunlu'nun idaresi, Yavuz Sultan Selim'in veziri Bıyıklı Mehmet Paşa'nın Bayburt'u fethettiği 17 Ekim 1514'e kadar devam etti.
Bayburt 1828 yılında Ruslar tarafından işgal edilmiş ancak Serasker Osman Paşa'nın topladığı kuvvetler Rusları Aydıntepe'de bozguna uğratmıştır. Daha sonra takviye ile dönen Ruslar, Serasker Osman Paşa'yı Kelkite'ye çekilmeye zorladı. Ruslar, Aydıntepe'nin yenilmesi nedeniyle Bayburt'u yakıp yıktı. Fransız gezgin Texier, Rusların bu yıkımını anlatıyor. Rus işgali Ekim 1829'a kadar devam etti. Kalenin içindeki mahalle onarılamayacak şekilde yıkıldı ve yeniden yaşatıldı. 16 Temmuz 1916'da Bayburt'a giren Rus kuvvetleri ve onların işbirlikçisi Ermeniler, halka karşı çok zulüm yaptılar. Silahlı Ermeniler Şubat 1918'de yüzlerce insanı mağaralara doldurup diri diri yaktılar. Bayburt 21 Şubat 1918'de bu işgalden kurtuldu.
Bayburt'ta gezilecek en önemli yer Bayburt Kalesi'dir. Urartulardan kalma kale şehrin kuzeyinde ve sarp kayalıkların üzerine inşa edilmiştir. Selçuklular döneminde yeniden inşa edilen ve onarılan kalenin üzerinde bu yapıya tarihlenen 20 adet kitabe bulunmaktadır. Tarih boyunca sıklıkla işgal edilen Bayburt Kalesi, en son 1828 yılındaki Rus savaşında yıkılmıştır.
Ancak günümüzde savaşlar ve doğa olayları nedeniyle bu eşsiz çinilerden eser kalmamıştır. Ayrıca 1988 yılında Bayburt yakınlarında inşaat kazıları sırasında bir yeraltı şehri bulunmuştur.200 metre açık alana sahip olan yer altı tüneli ne amaçla yapıldığı hala gizemini koruyor!!!
Gizemli yerlerle dolu yolculuğumuza Erzurum'a doğru devam ediyoruz.
Baha ile kalın Hoşçakalın...
